ฮิจญร์อิสมาอีล (Hijr Ismail) หรือ ฮาตีม (Hateem) คือกำแพงหินอ่อนสีขาวรูปครึ่งวงกลม สูงประมาณ 90-130 ซม. ตั้งอยู่ติดกับทิศตะวันตกเฉียงเหนือของกะบะฮ์ในมัสยิดอัล-ฮะรอม มหานครมักกะฮ์ ซึ่งเดิมเคยเป็นส่วนหนึ่งของกะบะฮ์
ถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ผู้แสวงบุญนิยมไปละหมาดและขอดุอาอ์ภายในบริเวณนี้ เพราะเสมือนได้เข้าไปละหมาดภายในกะบะฮ์
- ที่ตั้งและความสำคัญ: ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของกะอ์บะฮ์ ซึ่งเดิมเป็นส่วนหนึ่งของกะบะฮ์ ที่ท่านนบีอิบรอฮีม (อ.ล.) ได้สร้างไว้
- ความสำคัญทางศาสนา: การละหมาดในบริเวณฮิจญร์อิสมาอีลเทียบเท่ากับการละหมาดภายในกะอ์บะฮ์ ท่านนบีมูฮัมมัด (ซ.ล.) เคยพาพระนางอาอิชะฮ์เข้าละหมาด ณ ที่แห่งนี้
- ลักษณะทางสถาปัตยกรรม: เป็นกำแพงหินอ่อนรูปครึ่งวงกลม (พระจันทร์เสี้ยว) สูงประมาณ 90 ซม. ถึง 1.33 เมตร และกว้างประมาณ 1.5 เมตร
ข้อควรทราบสำหรับผู้แสวงบุญ:
- บริเวณนี้มักมีความแออัดมาก เนื่องจากผู้คนต้องการเข้าละหมาดและขอดุอาอ์
- เชื้อกันว่าบริเวณที่นี้ สามารถขออภัยโทษได้
1. ทำไมถึงเรียกว่า "หิจญร์ อิสมาอีล"?
ตามประวัติศาสตร์อิสลาม เชื่อกันว่าสถานที่นี้เป็นบริเวณที่ท่านนบีอิบรอฮีม (อับราฮัม) อะลัยฮิสซาลาม ได้จัดทำเป็นที่พักพิงหรือเพิงพักให้แก่ภรรยาของท่านคือ นางฮาญัร และบุตรชายคือ ท่านนบีอิสมาอีล ในขณะที่พวกเขายังอาศัยอยู่ในมักกะฮ์ช่วงแรกๆ จึงได้ชื่อว่า "ที่พักของอิสมาอีล"
2. ทำไมถึงอยู่นอกตัวอาคารกะบะฮ์?
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในช่วง การบูรณะกะบะฮ์โดยชาวกุร็อยช์ (ประมาณ 5 ปีก่อนท่านนบีมุฮัมมัดจะได้รับการแต่งตั้งเป็นศาสดา):
- งบประมาณไม่เพียงพอ: ชาวกุร็อยช์ตั้งเงื่อนไขว่า เงินที่จะใช้ซ่อมแซมกะบะฮ์ต้องเป็น "เงินที่สะอาด" (ไม่มาจากดอกเบี้ย การพนัน หรือการฉ้อโกง)
- การลดขนาด: ปรากฏว่าเงินที่สะอาดมีไม่เพียงพอที่จะสร้างกะบะฮ์ให้เต็มตามรากฐานเดิมที่ท่านนบีอิบรอฮีมเคยสร้างไว้
- การทำสัญลักษณ์: พวกเขาจึงตัดสินใจสร้างตัวอาคารกะบะฮ์ให้เล็กลง และทำกำแพงเตี้ยๆ (หินโค้ง) ล้อมรอบพื้นที่ส่วนที่เหลือเอาไว้ เพื่อเป็นสัญลักษณ์บอกว่า "พื้นที่ตรงนี้คือส่วนหนึ่งของอาคารกะบะฮ์"
3. ความสำคัญทางการปฏิบัติศาสนกิจ
เนื่องจากหินโค้งถือเป็นส่วนหนึ่งของภายในกะบะฮ์ จึงมีข้อกำหนดดังนี้ครับ:
- การตอวาฟ (เดินเวียน): ผู้ที่ทำการตอวาฟจะต้องเดิน อ้อมด้านนอก กำแพงหินโค้งนี้ หากใครเดินลัดเข้าไปข้างในหินโค้ง การตอวาฟรอบนั้นจะถือว่าใช้ไม่ได้ เพราะเท่ากับเดินผ่าน "ข้างใน" กะบะฮ์ ไม่ใช่เดิน "รอบ" กะบะฮ์
- การละหมาด: ท่านนบีมุฮัมมัด ซ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม เคยบอกกับนางอาอิชะฮ์ (ภรรยาของท่าน) ว่า หากใครอยากเข้าไปละหมาดข้างในกะบะฮ์แต่เข้าไม่ได้ ก็ให้มาละหมาดในหินโค้งนี้ เพราะมันคือส่วนเดียวกัน
เกร็ดน่ารู้: กำแพงหินโค้งนี้มีความสูงประมาณ 1.3 เมตร และถูกตกแต่งด้วยหินอ่อนอย่างสวยงามในปัจจุบัน ผู้แสวงบุญมักจะพยายามเข้าไปละหมาดสุนัตในบริเวณนี้ เพราะเปรียบเสมือนได้ละหมาดในกะบะฮ์
บทความที่น่าสนใจ