อุษมาน อิบนุ อัฟฟาน ผู้มีแสงสว่างสองดวง

อุษมาน อิบนุ อัฟฟาน ผู้มีแสงสว่างสองดวง
เหตุใดท่านอุษมาน อิบนุ อัฟฟาน (Uthman ibn Affan) จึงได้รับฉายาว่า “ซุนนูร็อยน์” (ذو النورين, Dhun-Nurayn) หรือ “ผู้มีแสงสว่างสองดวง”? คำอธิบายที่รู้จักกันในประวัติศาสตร์อิสลามเชื่อมฉายานี้กับบุตรสาวสองท่านของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ คือ รุก็อยยะฮฺ และ อุมมุกุลษูม ผู้เป็นคู่สมรสของท่านอุษมานในคนละช่วงเวลา เรื่องราวของทั้งสามท่านพาเราย้อนกลับไปถึงยุคที่ชาวมุสลิมกลุ่มแรกต้องจากบ้านเกิดเพื่อรักษาศรัทธา

รุก็อยยะฮฺ จากมักกะฮฺสู่อะบิสซิเนีย

ท่านอุษมานและท่านหญิงรุก็อยยะฮฺ (Ruqayyah) อยู่ในกลุ่มมุสลิมที่อพยพจากมักกะฮฺไปยังอะบิสซิเนีย (Abyssinia) ในช่วงแรกของการเผยแผ่อิสลาม เมื่อชาวมุสลิมเผชิญการกดขี่ในมักกะฮฺ พวกเขาจึงเดินทางข้ามทะเลแดงไปขอที่พำนักในดินแดนที่มีกษัตริย์ผู้ให้ความคุ้มครอง การเดินทางครั้งนี้เกิดขึ้นก่อนการอพยพของท่านนบี ﷺ จากมักกะฮฺสู่มะดีนะฮฺ

ต่อมาในช่วงสงครามบัดร์ ท่านหญิงรุก็อยยะฮฺล้มป่วย เศาะฮีหฺอัลบุคอรีบันทึกคำอธิบายของอิบนุอุมัรว่า ท่านอุษมานอยู่ดูแลภรรยาจึงไม่ได้ออกไปร่วมรบ ท่านนบี ﷺ กล่าวแก่ท่านอุษมานว่า ท่านจะได้รับผลบุญและส่วนแบ่งเช่นเดียวกับผู้ที่เข้าร่วมในวันบัดร์ บันทึกนี้ช่วยให้เข้าใจว่า ในช่วงเหตุการณ์สำคัญของชุมชนมุสลิม ท่านอุษมานได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ดูแลครอบครัว

อุมมุกุลษูมและที่มาของ “แสงสว่างสองดวง”

หลังท่านหญิงรุก็อยยะฮฺเสียชีวิต ท่านอุษมานได้สมรสกับท่านหญิงอุมมุกุลษูม (Umm Kulthum) น้องสาวของนาง ในปีฮิจเราะฮฺศักราชที่ 3 ด้วยเหตุนี้ บุตรสาวทั้งสองท่านของท่านนบี ﷺ จึงเป็นที่มาของคำเปรียบ “แสงสว่างสองดวง” ในฉายาของท่านอุษมาน คำเรียกนี้จดจำความสัมพันธ์ทางครอบครัวที่เกิดขึ้นผ่านการสมรสสองครั้งตามลำดับ

จากเศาะหาบะฮฺสู่เคาะลีฟะฮฺคนที่สาม

หลายปีต่อมา ท่านอุษมานได้รับเลือกให้เป็นเคาะลีฟะฮฺ (Caliph) คนที่สาม สืบต่อจากท่านอุมัร อิบนุลค็อฏฏอบ และดำรงตำแหน่งระหว่าง ค.ศ. 644–656 หนึ่งในงานสำคัญของท่านเกิดขึ้นเมื่อมีรายงานว่าชาวมุสลิมจากต่างภูมิภาคเริ่มโต้เถียงกันเรื่องการอ่านอัลกุรอาน 

เศาะฮีหฺอัลบุคอรีบันทึกว่า ท่านอุษมานขอยืมต้นฉบับที่เก็บรักษาไว้กับท่านหญิงหัฟเศาะฮฺ แล้วมอบหมายให้ซัยด์ อิบนุ ษาบิต และคณะจัดทำสำเนาอัลกุรอานจากต้นฉบับนั้น ก่อนส่งสำเนาไปยังหัวเมืองต่าง ๆ เพื่อให้ชุมชนมุสลิมมีฉบับลายลักษณ์อักษรที่ใช้อ้างอิงร่วมกัน 

ฉายา “ผู้มีแสงสว่างสองดวง” จึงเป็นจุดเริ่มต้นของเรื่องราวที่ครอบคลุมหลายช่วงของประวัติศาสตร์อิสลาม ตั้งแต่การอพยพเพื่อรักษาศรัทธา ชีวิตของครอบครัวท่านนบี ﷺ ในมะดีนะฮฺ ไปจนถึงความรับผิดชอบของท่านอุษมานในการดูแลชุมชนมุสลิมที่ขยายออกไปหลายภูมิภาค

 บทความที่น่าสนใจ